# Not, Tekrar ve Yapay Zekâ: Okuduğun Kalıcı Olsun

> İşaretlerini kısa bir nota yaz, tekrar kartlarıyla aralıklı tekrar et, takıldığında yapay zekâdan fikir al: araştırmaların en çok desteklediği çalışma yolları.

Kaynak sayfa: https://speedreadingo.fastemy.com/tr/dersler/not-ve-tekrar/ · Güncelleme: 2026-11-02 · Yazan: Abdullah Yılmaz · Speed Readingo

## Kısa cevap

İşaretlediğin bilgi de zamanla unutulur; kalıcı olması için onu kısa bir nota yazar ve tekrar edersin. Notu metnin başlığıyla açar, işaretlerini sırasıyla birer satıra yazarsın; önemli olanları tekrar kartlarına taşırsın. Araştırmalarda en güçlü kanıt kendini sınamak ve tekrarları zamana yaymak için çıktı. Bağ kuramadığında yapay zekâdan fikir alabilirsin.

1. Notu metnin başlığıyla aç; işaretlerini okuduğun sırayla ve olabildiğince kısa yaz.
2. Önemli bilgileri tekrar kartına taşı: ön yüze soru, arka yüze işaretin.
3. Kartı çevirmeden önce cevabı hatırlamaya çalış.
4. Tekrarları zamana yay; sınav ne kadar uzaksa aralıklar o kadar uzun olsun.
5. Bağ kuramadığın terim için yapay zekâdan kısa bir benzetme iste, bilgiyi kitaptan kontrol et.

## Neden not ve tekrar?

[İşaretleme](https://speedreadingo.fastemy.com/tr/dersler/isaretleme/) bilgiyi hafızana güçlü bir bağla kaydeder, ama her bilgi zamanla unutulur. Kurs bu yüzden üçüncü adımı iki işle tamamlar: işaretleri not almak ve tekrar etmek. Kursun deyişiyle: **"Öğrenilenler unutulduktan sonra pek de bir işe yaramıyor."**

## Kısa not: başlık ve işaretler

Kursun not düzeni çok basit:

1. **Metnin başlığıyla bir not aç.**
2. **İşaretlerini okuduğun sırayla yaz.** Her satıra bir terim, yanına parantez içinde işaretin.
3. **Olabildiğince kısa yaz.** Kısa not daha kolay tekrar edilir ve hatırlanır.
4. **Birbirine bağlı bilgileri okla zincirle.**

Kurs, terim ağırlıklı bir makalede talamusu tahıl ve muzla, hipotalamusu da tahıl ve muz yiyen bir hipopotamla işaretler. Önceki dersteki corpus callosum ve hipokampüs işaretleriyle birlikte not şöyle bir zincire dönüşür:

> Corpus callosum (sumoyu telefonla arayan karpuz, iki yarıkürenin ortasında) → Talamus (tahıl + muz; duyulardan gelen bilgi) → Hipotalamus (tahıl ve muz yiyen hipopotam; vücudun önemli sistemleri) → Hipokampüs (kampüste dolaşan hipopotam; anılar)

Anlam ağırlıklı metinlerde not daha da kısalır: tek satırda ana fikir, bir okla da bulgular ve öneri.

## Tekrar kartları

Notlardan gerçekten lazım olacakları tekrar kartlarına taşı. Kursun örneğinde kartın ön yüzünde "yapay zekâ tanımı", arka yüzünde o tanım için kurulan işaret yazar. Tekrar kartı uygulamaları kartları giderek uzayan aralıklarla gösterir; kurs bilgisayarda Anki'yi önerir.

Kartla çalışırken kartı okuyup geçme. Önce cevabı hatırlamaya çalış, sonra kartı çevir. Kartın gücü bu hatırlama anından gelir.

## Takıldığında yapay zekâ

Bazı terimlere bağ kurmak zordur. Kurs böyle anlarda bir sohbet botundan yardım almayı önerir: Terimi yaz ve ezberlemek için kısa, basit bir bağlantı örneği iste. Kursun örneğinde "keratoma" gibi bir tıp terimi için botun verdiği kısa tanımı biraz abartarak hayal etmek işareti kurmaya yeter. Botun yazdığı bir paragraftaki bazı bilgiler ise zaten kolayca gözünde canlanır; bal arılarının dans ederek polen kaynağının yerini birbirine anlatması gibi.

Bir uyarıyla: Kursun kendisi de sohbet botlarının ara ara yanlış bilgi verdiğini söyler. Botu işaret fikri için kullan, bilginin kendisini ders kitabından ya da güvenilir bir kaynaktan kontrol et.

## Araştırmalar ne diyor?

Bu adım, kursun araştırmalarla en güçlü örtüştüğü yer.

- **Kendini sınamak, tekrar okumaktan iyidir.** On yaygın çalışma tekniğini inceleyen büyük bir derlemede kendini sınamak ve aralıklı çalışmak en yüksek yarar düzeyini aldı; tekrar okumak, altını çizmek ve özet çıkarmak düşük kaldı ([Dunlosky ve ark., 2013](https://doi.org/10.1177/1529100612453266)). 222 çalışmayı ve 48 binden fazla öğrenciyi kapsayan bir meta-analizde sınıf içi kısa sınavlar öğrenmeyi orta düzeyde artırdı ([Yang ve ark., 2021](https://doi.org/10.1037/bul0000309)).
- **Tekrarları zamana yay.** 317 deneyi birleştiren bir analiz, aralıklı tekrarın işe yaradığını ve en iyi aralığın bilgiyi ne kadar süre hatırlaman gerektiğine göre büyüdüğünü gösterdi ([Cepeda ve ark., 2006](https://doi.org/10.1037/0033-2909.132.3.354)). 1.350'den fazla kişiyle yapılan bir çalışmada bir hafta sonraki test için en iyi aralık o sürenin yaklaşık %20–40'ı, bir yıl sonraki test için %5–10'u çıktı ([Cepeda ve ark., 2008](https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2008.02209.x)).

Tekrar kartları bu iki bulguyu birleştirir: Her kart seni sınar ve kartlar giderek uzayan aralıklarla gelir.

## Sınava hazırlanırken

LGS, YKS ve KPSS hazırlığı aylar sürer; bu, aralıklı tekrar için iyi bir zemin. Bir konuyu bitirince notunu çıkar, önemli terimleri karta taşı ve kartları haftalara yay. Son haftalarda notlarını baştan okumak yerine kartlarla kendini sına. Denemelerde yanlış yaptığın bir bilgi varsa onu da karta ekle. Bu düzen netini kendiliğinden artırmaz, ama çalıştığın bilginin sınav gününe kadar yerinde kalmasına yardım eder.

## Dene

Bu derste sayfada bir egzersiz yok. Bir önceki derste kurduğun işaretleri bugün kısa bir nota yaz ve en önemli üçünü tekrar kartına taşı. Yarın kartları çevirmeden önce cevapları hatırlamaya çalış. Hatırlayamadığın kart, işaretini güçlendirmen gerektiğini gösterir.

Kendini sınamanın bir yolu da [okuma hızı testi](https://speedreadingo.fastemy.com/tr/okuma-hizi-testi/): Metin gizlendikten sonra soruları hafızandan cevaplarsın, hızın anlamanla birlikte görünür.

Sonraki ders: [anlama hızın okuma hızına yetişsin](https://speedreadingo.fastemy.com/tr/dersler/anlama/).

## Sık sorulanlar

### Tekrar kartları neden tekrar okumaktan daha etkili?

Kart seni cevabı hatırlamaya zorlar, yani kendini sınarsın. On çalışma tekniğini inceleyen büyük bir derlemede kendini sınamak en yüksek yarar düzeyini aldı, tekrar okumak ise düşük kaldı (Dunlosky ve ark., 2013); 222 çalışmayı birleştiren bir analizde sınıf içi kısa sınavlar öğrenmeyi orta düzeyde artırdı (Yang ve ark., 2021).

### Tekrarları ne sıklıkla yapmalıyım?

Aralık, bilgiyi ne kadar süre hatırlaman gerektiğine göre büyümeli. Bir çalışmada bir hafta sonraki test için en iyi aralık o sürenin yaklaşık %20–40'ı, bir yıl sonraki test için ise yaklaşık %5–10'u çıktı (Cepeda ve ark., 2008). Tekrar kartı uygulamaları kartları giderek uzayan aralıklarla gösterir.

### Ezber için yapay zekâ kullanmak güvenli mi?

Fikir almak için evet: Bağ kuramadığın bir terim için kısa bir benzetme isteyebilirsin. Ama kursun da uyardığı gibi sohbet botları ara ara yanlış bilgi verir; terimin tanımını ders kitabından ya da güvenilir bir kaynaktan kontrol et.

## Kaynaklar

1. Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., & Willingham, D. T. (2013). Improving students’ learning with effective learning techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1), 4–58. https://doi.org/10.1177/1529100612453266
2. Yang, C., Luo, L., Vadillo, M. A., Yu, R., & Shanks, D. R. (2021). Testing (quizzing) boosts classroom learning: A systematic and meta-analytic review. Psychological Bulletin, 147(4), 399–435. https://doi.org/10.1037/bul0000309
3. Cepeda, N. J., Pashler, H., Vul, E., Wixted, J. T., & Rohrer, D. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3), 354–380. https://doi.org/10.1037/0033-2909.132.3.354
4. Cepeda, N. J., Vul, E., Rohrer, D., Wixted, J. T., & Pashler, H. (2008). Spacing effects in learning: A temporal ridgeline of optimal retention. Psychological Science, 19(11), 1095–1102. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2008.02209.x