Hızlı Okuma Uygulaması: İşe Yarar mı, Nasıl Seçilir?

Hızlı okuma uygulaması çeşitleri nelerdir?

Hızlı okuma uygulamalarının çoğu dört türden biridir ya da birkaçını karıştırır. RSVP (hızlı ardışık görsel sunum), metni ekranın tek bir noktasında kelime kelime ya da küçük gruplar hâlinde gösterir; gözlerin yerinden kıpırdamaz. Tempo çizgisi ise normal bir metnin üzerinde, senin seçtiğin hızda ilerleyen bir vurgudur.

Uygulama türü	Ne yapar?	Araştırmalar ne diyor?
RSVP (kelime kelime) okuyucu	Kelimeleri tek tek, hep aynı noktada gösterir	Normal hızlarda normal okumaya yakın; tempo arttıkça anlama düşer (Rayner ve ark., 2016)
Tempo çizgisi	Normal metnin üzerinde bir vurgu gezdirir	Bu tür uygulamaları sınayan kontrollü bir çalışma bulamadık; sayfa önünde kalır, geri dönebilirsin
Ders ve alıştırma	Dersler, süreli alıştırmalar ve testler	Kurslar hızı artırabilir, ama anlama genelde düşer (Rayner ve ark., 2016)
Göz egzersizi ve dikkat oyunları	Schulte tablosu, göz hareketi çalışmaları	Okumayı hızlandırdığını gösteren bir çalışma bulamadık

Hızlı okuma uygulamaları işe yarar mı?

Alıştırma olarak yardımcı olabilir. Okuma yöntemi olarak ise kanıt zayıf; özellikle araştırmacıların en çok sınadığı RSVP uygulamalarında. Aşağıdaki ilk iki maddedeki sayılar İngilizce metinlerle ölçüldü. Türkçe aynı içeriği daha az ama daha uzun kelimeyle anlattığı için Türkçede dakikadaki kelime sayısı doğal olarak daha düşük çıkar (IReST, 2012); bu sayıları kendi hızınla kıyaslama.

• Metin okurken. Rayner ve ark. (2016) derlemesindeki çalışmalarda RSVP, dakikada yaklaşık 200 kelimede normal okuma kadar iyi anlaşıldı. Hız 400 ve 600’e çıkınca okuyucular konuyu yakaladı ama ayrıntıları daha az hatırladı; cümle aralarındaki duraklamalar kaldırılınca anlama daha da kötüleşti.
• Uygulama hızlarında. Dakikada 700 ve 1000 kelimede düz metin, RSVP’den daha iyi anlaşıldı (Acklin ve Papesh, 2017).
• Spritz ile kitap. Bir roman bölümünü Spritz ile 20 dakikadan uzun okuyanlar kâğıttan hızlı okumadı; gözleri daha çok yoruldu ve ayrıntıları daha az hatırladılar (Benedetto ve ark., 2015).

Sebeplerden biri şu: kelime kelime gösterim, geri dönüşleri elinden alır. İyi okuyucular göz sıçramalarının %10–15’inde geriye bakar (Rayner, 2009) ve bunu engellemek anlamayı düşürür (Schotter ve ark., 2014). Reklamdaki gerekçe de tutmuyor: Spritz’in, okuma süresinin %80’inin göz hareketine gittiğini söylediği aktarılmıştı; derlemeye göre bu oran yaklaşık %10 (Rayner ve ark., 2016).

Kısacası RSVP uygulaması iyi bir alıştırmadır, seni bir tempoda tutar. Ama hızlanan tempo ancak anlama kontrolünden geçerse sayılır.

Hızlı okuma uygulaması seçerken nelere bakmalısın?

Bu listeyi her uygulamaya uygula, bizimkine de.

1. Her alıştırmadan sonra anlama kontrolü. Sorusuz hız yalnızca bir sayıdır. 12 binden fazla okuyucuyla yapılan klasik bir çalışmada bir okuyucunun hızı, ancak soruların en az %70’ini doğru yanıtladıysa sayıldı (Brysbaert, 2019). Sorular, metni okumadan cevaplanamayacak sorular olmalı. Speed Readingo kursunun dediği gibi: “Bir metnin anlaşılması hızlı okunmasından çok daha önemlidir.”
2. Senin ayarladığın tempo. Kendi hızına yakın başlayıp yavaş yavaş artırabilmelisin; anlama, normal hızlara yakınken en iyi korunur.
3. Duraklama ve geri dönme. Cümle sonlarında kısa bir duraklama ve bir önceki cümleye dönme düğmesi anlamayı korur.
4. Kendi seçtiğin metinler. Alıştırma metinleri zamanla tanıdık gelir. Zaten okuman gereken bir metni yapıştırabilmek, temponun gerçek okumaya taşınıp taşınmadığını gösterir. Kursun deyişiyle: “Bu noktadan sonra gelişiminiz tamamen gerçek metin üzerinde bol pratik yapmanıza bağlıdır.”
5. Çalışma planı ve seri. Pratikten gelen kazanç gerçek ama yavaş (Rayner ve ark., 2016). Plan ve günlük seri düzenli çalışmana yardım eder; geliştiğinin kanıtı değildir. Kendi tuttuğun kayıt da tek başına kanıt sayılmaz: Türkiye’de 70 hukuk fakültesi öğrencisi 10 haftalık bir kursta, kendi kayıtlarına göre dakikada 181’den 369 kelimeye çıktı; ama kontrol grubu yoktu ve makaledeki sayılardan hesapladığımız anlama oranı yükselmedi (Yalçın ve ark., 2017). İlerlemeni her seferinde yeni bir metinle ölç.
6. Dürüst vaatler. “Dakikada 1000 kelimeyi tam anlayarak oku”, hızını “katlama”, puan ya da net garantisi ve göz kası egzersizi vaat eden uygulamaya şüpheyle bak. İngilizce okuyucularla yapılan bir çalışmada, aralarında kendini hızlı okuyucu sayanların da olduğu 16 iyi okuyucunun anlaması dakikada yaklaşık 600 kelimenin üstünde keskin biçimde düştü (Carver, 1985).

Sınavda bir uygulama ne kadar yardım eder?

Uygulamadaki alıştırma, denemedeki paragrafın yerini tutmaz. Hız ana fikir ve başlık sorularında zaman kazandırabilir; “hangisi söylenemez” gibi ayrıntı sorularında ise yavaşlaman, gerekirse metne dönmen gerekir. RSVP tam da bu geri dönüşü elinden alır. O yüzden uygulamayı kısa bir ısınma olarak kullan, asıl çalışmayı süre tutarak çözdüğün paragraflarla yap. Soru başına süre hesapları paragraf sorularında hızlı okuma rehberinde.

Ücretsiz hızlı okuma uygulaması var mı?

Var. Birçok hızlı okuma uygulaması ücretsiz indirilir ve isteğe bağlı abonelik sunar; yani fiyat pek belirleyici değil. Ödeme yapmadan önce ücretsiz kısmın anlama kontrolü içerip içermediğine bak. iPhone’da da Android’de de liste aynı.

Speed Readingo nerede duruyor?

Speed Readingo bizim uygulamamız; bu siteyi de biz hazırlıyoruz. Bu yüzden bu bölümü bağımsız bir değerlendirme olarak değil, bir tanıtım olarak oku. Uygulama iPhone ve Android’de var ve ücretsiz indirilir; içinde isteğe bağlı bir Premium abonelik bulunur. Bir ders yolu, dakikada 1200 kelimeye kadar RSVP alıştırmaları, Schulte tabloları, hafıza oyunları, günlük seri ve anlama kontrolleri içerir. Türkçe, İngilizce, İspanyolca, Portekizce ve Almanca kullanılabilir.

En yüksek RSVP hızları alıştırma temposudur, spor salonunda daha ağır bir ağırlık kaldırmak gibi; her ayrıntıyı yakaladığın okuma hızları değildir. Yukarıdaki çalışmalarda anlama, 1200’e gelmeden çok önce düşüyordu. Schulte tablosu da bir dikkat oyunu olarak orada; okumayı hızlandırdığını iddia etmiyoruz. Uygulamamızı da aynı listeyle değerlendir.

İndirmeden önce dene

Bunlar ücretsiz ve tarayıcında çalışır:

• Sayfanın başındaki alıştırma kelimeleri dakikada 300 kelime hızla gösterir. Türkçe için bu çok hızlı bir tempo: Ankara’daki 160 lise öğrencisi sessiz okurken dakikada yaklaşık 148 kelime okudu (Coşkun, 2007). Kaçırdıkların olursa normal; bu bir alıştırma.
• Online hızlı okuma programı yapıştırdığın her metni dakikada 100 ile 1000 kelime arasında, cümle sonlarında duraklayarak kelime kelime gösterir.
• Okuma hızı testi hızını anlama oranınla birlikte gösterir.
• Hızlı okuma egzersizleri tempo çizgisi, grup okuma ve Schulte tablosu ile günde 10 dakikalık bir plan sunar.

Bunlar sana yetiyorsa bir uygulamaya hiç ihtiyacın olmayabilir.

Sonraki rehber: hızlı okuma işe yarar mı?

Ayrıca oku: Hızlı okuma teknikleri nelerdir? · Hızlı okuma ve hafıza.

<a href="https://speedreadingo.fastemy.com/tr/rehber/hizli-okuma-uygulamasi/">Hızlı Okuma Uygulaması: İşe Yarar mı, Nasıl Seçilir?</a>